Jong in oorlog

Cursus

Regionale
geschiedenis

Jong in oorlog – plaatsen van herinnering

Studie Academie Cultuur Avontuur (SACA) presenteert in het najaar 2023 het speciale lezingenarrangement ‘Jong in oorlog: plaatsen van herinnering’. Docenten: Martijn Vermeulen en Maarten-Jan Dongelmans.

Op basis van rijk bronnenmateriaal wordt tijdens een viertal lezingen en een afsluitende fietstocht in gegaan op de Tweede Wereldoorlog in Nijmegen en de relatie gelegd met de huidige oorlog in de Oekraïne. Centraal staan de thema’s verzet, Jodenvervolging, collaboratie en wederopbouw. Naast een historische inleiding op de thema’s wordt er aan de hand van concrete plaatsen van herinnering aandacht besteed aan ervaringen van jonge mensen in oorlogstijd. Destijds in Nijmegen, tegenwoordig in Oekraïne.

Vier sessies, vier invalshoeken

Lezing 1

Monument de Pelikaan werd in september 1987 onthuld aan de Bart Hendrikstraat. Dit ter nagedachtenis aan vier omgekomen politieagenten en een burger. Aanleiding was een aanslag aan de Daalsweg op 24 september 1943. Arrestaties en gevangenschap van een aantal verzetsmensen volgde. In juni 1944 werden zij in de duinen bij Overveen gefusilleerd. Op basis van twee afgenomen interviews met één van de kinderen en beschikbaar gestelde correspondentie (vanuit kamp Vught naar Nijmegen) wordt er in gegaan op de impact van de arrestaties.

Lezing 2

Voor het huis aan de Leeuwstraat 39 zijn afgelopen voorjaar vier Stolpersteine gelegd ter nagedachtenis aan het gezin Frank. De kinderen Hanna en Jacob werden samen met hun vader in de nacht van 17 op 18 november 1942 gearresteerd waarna transport naar Westerbork volgde. De hereniging met moeder volgde later. Het gezin overleefde de oorlog niet. Aan de hand van literatuuronderzoek en bewaard gebleven indrukwekkende correspondentie worden de gebeurtenissen in de context geplaatst.          

Lezing 3

Tijdens de oorlogsjaren woonde Martha Waaldijk met haar zus en ouders aan de Palestrinastraat in Nijmegen Oost. Het ouderlijk huis bestaat nog steeds en vormt in zekere  zin een plaats van herinnering aan het nationaalsocialisme. Haar ouders sympathiseerden met de NSB. In de oorlog sloot Martha zich aan bij de Jeugdstorm. Haar dagboeken geven een bijzondere inkijk in haar opvattingen en ervaringen tijdens de oorlogsjaren.

Lezing 4 (in het Engels vanwege de internationale doelgroep, in dit geval de verwachte aanwezigen afkomstig uit de Oekraïne)

The last lecture pays attention to the question about the impact of war on youngsters. Maarten-Jan Dongelmans will tell the story of girls and boys who live(d) a life of danger, uncertainty and also of adventure.

How was it (in a time with no social media) when your father took the newspaper and read aloud the astonishing news of the German invasion (10th of May 1940). How does the education gets along in such a period? What are the consequences for the position of the youth? Children played in the fourties in the remains of a city in distress, with icons like the Stevenstoren in ruins.

But how long did this period actually last and how long will it take to restore a peaceful environment in Kiev, Marioepol etc.?

Maarten-Jan Dongelmans will try to get some answers by looking at what happened during the postwar period in Nijmegen. An interesting final lecture.

De afsluitende fietstocht verbindt de besproken plaatsen van herinnering – van Pelikaan tot Stevenstoren – met elkaar. Daarnaast zijn andere relevante Nijmeegse monumenten met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog opgenomen in de route.

Cursus informatie

De data voor de cursus Jong in oorlog zijn de donderdagen 19 oktober, 2 november en 16 november en zaterdag 18 november. Tijdens de cursus wordt in gezamenlijk overleg nog een extra sessie afgesproken op een nader te bepalen locatie. Het cursusgeld bedraagt 50 euro (inclusief drie cursusavonden en een extra sessie, plus fietstocht).